evrak-i_metruke

2009-05-31T06:39:00.000-07:00

2006-09-09T07:08:00.000-07:00

Cocukken aklima taktigim bir mesele: ya adim Zeynep olsaydi!

Zeynep de, Nail gibi, yesildir benim icin, ama daha cok koyu bir ordek yesili. Gene de yesil. Defne'nin rengini bildigimden degil ama farkli gelir Zeynep herseyiyle. Dusunurdum ya adim Zeynep olsaydi, imzam neye benzerdi? Kesinlikle baska olurdu, diye dusunurdum, zihnimde yazarak Zeynep'i hayali bir kagidin uzerine. Insanin imzasi adiyla bu kadar degisiyorsa, imza denilen uydurma sekil bile bu kadar degisiyorsa, ya adim Zeynep olsaydi, ben nasil biri olurdum acaba? Cocukken dusunurdum.

Iki kez evlendim. Ikincisiyle yaslanmayi istedigim bir duzenim var. Gururla seyrediyorum kocami. Soyadi meselesine takilacagim bir durum yok. Hem de hic. Ama kendi soyadimi hala babamin verdigi sekliyle koruyorum, ustelik onunla bugunumu hic paylasmadigim halde. Birine ya da digerine, asiret gibi, dahil olma durumu degil benimki. Bir insanin dogdugunda aldigi ad ve soyadin degismesi durumunda, ayni ya adim Zeynep olsaydi daki gibi, islerin karisacagi fikri, hala cok derin icimde. Kizima da dedikce senin adin ve soyadin bu, annen ve baban verdiler, benimkini de oyle, Ayse diye cagiracaksan beni bundan sonra peki soyadimi da degistirelim; bakiyor suratima muzip muzip, sen de Kortun'sun diye kikirdayarak. Diger yandan annem hep mutsuzlugunu ifade eder tuttugum adimdan dolayi, herkes kimin baban oldugunu biliyor, ama sen benim kizimsin diye. Bu bir isimle mi ifade bulur hayatta, sahiden? Benim kimin kizi oldugum? Asiret meselesi, bir tur.

Isimler bir aidiyet meselesi pek cogumuz icin. Bu asikar. Kimin kizi, kimin karisi oldugunuzu tarif ediyorlar. Hatta bir erkegin bir kadina ismini vermesi pek degerli sayiliyor, "hakkinda oyle konusma, adini tasimis onca zaman" diye uyariyoruz kimi durumda yurumemis evliliklerin ardindan gonul yarasini mutsuzluktan ote tarif eden oldugunda karsimizda; ileri gittigini sezdigimizde, elbette. Ve bir de ilk evliliginde aldigi adi ya da ikinci, ayrildigi halde, hatta bir kez daha evlense bile koruyanlar var. Merkel, sadece bir ornek. Belki sevdikleri icin adi, belki kariyerlerine o adla basladiklari icin... ya da o asirete dahil olmanin faydalarindan dolayi. Ama verilen ad, babamizin adi degilse, o adi geri talep etme hakki hep var sahibinin. Babam istemisti, ornegin, annemin kizlik adina geri donmesini. Kariyerinin gobeginde baba adiyla, annem, yeniden yaratmak zorunda kaldi kendini.

Bunlar hep isim ve ismin hallerine dair durumlar. Ama hep merak etmisimdir: ya adim Zeynep olsaydi? O yuzden tutuyorum bana verilen ilk adi ve soyadi ben. Degistirmeden.

2006-09-06T12:08:00.000-07:00

Eksen'de Cat Stevens "oh baby.. baby... it's a wild world" diyor, "it's hard to get by just upon a smile girl." Annem soylerdi bu sarkiyi bana, her firsatta. Radyoda caldiginda, evde, arabada, hatta telefon edip dinleterek... Bazi seyler bir sure sonra birlikte yapilmasalar bile berabermis gibi yasaniyor sanirim. Bir sarki, bir gun batimi.. Bir birimize biraktigimiz da budur belki. Ayri ayri ama hep bir olmak anlar uzerinden.

2006-09-01T13:00:00.000-07:00

Ben bir Cumartesi gunu dogmusum.

Inananlarina gore, Cumartesi gunu doganlarin melegi Cassiel olurmus. Wim Wenders'in Far away So Close'unda insanlari gokyuzunden izleyen, yaklasip onlarin kulagina cumleler fisildayan ama dokunamayan ve insani tanimak adina kanatlarindan vazgecen ve gunah olani tadarak, insani zaaflara duserek olumlu olmayi ogrenen, insan olmayi tadan Cassiel.... ayni zamanda Saturn'un bekcisi sayiliyor. Saturn'se, insani sinayarak, zorlayarak eksik biraktigi dersleri hayata dair - ogreten yildiz, astrolojiye gore.

Ben yukseleni inatci ve iddiali Koc olan evcil bir Yengec'im ve yildiz haritamda ust yakasi daima kapali, saclari siki siki toplanmis disiplin timsali ogretmen Saturn, hep cok etkili -- bir dolu zor yildiz acisi var onunla baglantili. Haritaya bakan yasitim, hayli empati yoksunu oldugunu hissettigim ancak olaganustu duz ifade ettigi analitik yorumlarina da hayran kaldigim bir astrolog "hayatinizi nasil degerlendiriyorsunuz?" demisti, ilk soru ve benim "cok sansli oldugumu dusunuyorum" cevabima, "ben cok zor bir hayatiniz oldugunu dusunuyorum" karsiligini verirken - egitimli erkeklere mahsus bir mesafe ile ancak kibirle karisik bir de acimayla gozlerinde, bakmisti "emin misiniz?" der gibi yuzume! Saturn daima dikine gittigim burnumu surtmem icin hazir durmus, hayatim boyunca - analizine gore -- simdi, bunun bir mutsuzluk kaynagi olmasi, olmamasi, apayri bir tartisma ve kisiden kisiye degisen bir tecrube, o kismi gecelim. Kendi kendime kurdugum kucuk bir mitoloji var, tum bu kucuk seylerin isiginda ve sesten oteye sabitlenmis her cumleme yansidigini umut ettigim... Cassiel gibi, filmdeki, hayati idrak etmek icin burada oldugumu dusunuyorum.

Inanan biri degilim, yani ilahi ya da insani herhangibir kitaba bakip yapilacaklarla yapilmayacaklari ayirarak bir hayat suremiyorum, duzen goturemiyorum ve bir bicimde normal ya da uygun olana karsi tuhaf ancak asilamaz bir itirazim var. Cocukken de boyleydim, annem anlatir, iki yas civari tum ailenin birlikte midesini bozdugu bir yemekten sonra herkes, ablam, annem ve babam salonda kanepelerde, uzerlerinde ortuler titrerken, ben bir kosede tek basima altimda bezim ve kivrilmis bacaklarimla durmusum, sokulamamisim kimseye. Anneannem oldugunde anneme sarilip aglayamadim, benzer bir sekilde. Kizimi dogururken ve takip eden saatlerde ne annem ne de kocamla paylasmak istemedim tecrubemi -- bir yalniz kalsam diye cirpindim. Siddetle, hem de. Hala oyleyim, tecrubemi kendi kendime yasamak ve kimsenin buna karisamayacagi bir mesafe yaratmakta uzerime yok - annem caresizlikle seyreder olaylarin olusumunu, benim durusumu ve didisirken gecirdigim sureyi, kocam yalvariyor "haberim olsun" diye. Elimde degil oysa. Kimseyi kesmek icin degil yasadiklarimdan, sadece olanlari tecrube edis biciminin toplu bir solene, kursa, seremoniye... donusmesi beni ogrenmeye yabancilastiriyor. Benzer bir sikintiyi okurken hissederdim. Birlikte tecrube etmeye, beraber ogrenmeye inancim mi yok, yoksa sosyal yeteneklerim mi kisitli -- bilmiyorum. Ama bu hep boyle oldu. Ve analitik dostum, su harita okumayi bilen - diyor ki Saturn'un etkisiymis bu.

Benim kucuk mitolojim de, Cassiel'in kulagima fisildamayi cok once birakip artik beni seyre daldigi seklinde. Hayatimin sonunda donup baktigimda yalan soylemenin ya da birinin acisini kavramanin kitaba degil de tecrubelere, anilara dayali bir secim oldugu bir hayatim oldugunu gormek istiyorum. Benim kucuk mitolojimde Cassiel hep karsimda bir koltuga oturup seyrediyor beni ve imreniyor yasadiklarima, tecrube ettiklerime...

2006-08-09T13:00:00.000-07:00

Babamin anlattigi, aslinda okudugu demeliyim, okumus olmali bana -- bir hikaye vardi. Uvey annesinin evden attigi bir prenses gece yarisi yagmurdan sirilsiklam olmus bir halde, perisan, bir satonun kapisini calar. Tanri misafiri der, buyur ederler iceri. Satoda (haliyle) genc bir prens yasamaktadir ve (elbette) cok yakisikli olan bu prens bizim artik evsiz ancak pek narin ve (haliyle) pek guzel prensese ilk gorusde asik olur. O gece bir oda hazirlarlar genc prensese, ancak prensin annesi kizin anlattigi hikayeye inanmaz ve kahyaya der ki "yatagina 40 silte serin, siltelerin en altina da bir bezelye koyun." Herkes cekilir odasina, herkes uyur. Sabah oldugunda gunes acmistir artik. Kahvalti hazirlanmaktadir ve birer ikiser iner asagiya evin halki. Prenses en son iner. Gozleri yorgun. "Iyi uyudun mu" diye sorar prensin annesi, "cok tesekkur ederim, cok naziksiniz bana oda actiniz - ancak siltemin altinda bir bezelye vardi, ne yaptiysam olmadi hep rahatsiz etti, uyuyamadim tum gece." Bunun uzerine prensin annesi onun bir prenses olduguna kanaat getirir ve oglunun evlenmesine riza gosterir. Hikaye boyle... Babam bana bu hikayeyi disim cikip da disimi yastigimin altina yerlestirdigi bir gece okumustu. Bu hikayeden ve o andan nasil bir fikir cikartmami bekledi acaba, yoksa sadece onun gozunde bir prenses oldugum icin mi kaptirdi kendini ve dusunmeden benim beklentilerimi de sekillendirdigini bu masallarla (ne de olsa o zaman masallarin kadinlarin secimleri uzerindeki kotu etkisi goz ardi ediliyordu,) yoksa basit bir hikayeyedi de ben mi unutamadim... bilemiyorum. Dun konusurken birden aklima geldi bu sahne. Biz 97 basamakli evdeyiz. Henuz ablam bizimle ve dolayisiyla biz erkek kardesimle beraber ucdaki odadayiz ve babam yastigimin altina disimi yerlestiriyor "bakalim" diyor, "sen de bir prenses misin?"

2006-03-01T13:00:00.000-08:00

Ne cabuk kaniksaniyor hersey.

Erkek kardesim 1973 yilinda dogdugunda Emirgan Cinaralti'na inen merdivenlerin tepesindeki bir evde oturuyorduk, Ata Olgac sokakta. O yillarda Emirgan Rum'larin, Musluman'larin ve bir de sehri mesken tutmus yabancilarin yasadigi bir mahalleydi. Saglam kucuk mahalle tanisikliklarina aykiri, uzaktan izlenen, kiliklari kiyafetleri pek farkli duran insanlardi bu yabancilar, haliyle. Ve o gunlerde bir yabanci, en cok kiyafetinden taninirdi. Kot pantalon, makul bir cift lastik ayakkabi ya da parlak renkli bir kislik mont... bunlar pek alisik olunan kiyafetler degildi, o yillarin devrimci afisleri kizil sadece, ama koyu kahverengi Istanbul'unda. Bir de biz vardik.

Yillar sonra annemin "herhalde casustu" diye omuz silkecegi kadar cok seyahat ederdi babam. Yurtdisina seyahat kurallarinin onu etkiledigi, hic konu olmadi evimizde. Yemege, kitaba ve tutune duskundu, dolayisiyla seyahat denince aklima hep bunlarin kokusu gelir. Bavulu acinca ortaya savrulan. Bir de liste yapma gelenegimiz vardi. Her gidisinde babama uzun bir liste verirdik, simdi benim de ivir zivir sayacagim, ama o gunku cocuk beklentilarimle pek onemli. Elbette o listeden iki sey gelirdi. Annemin bize "ayiptir" diye elmadan baska sey vermedigini okula, beslenme niyetine, dusunurseniz; listede olup da gelmeyen seyleri sorgulama hakkimiz yoktu ama. Sanki tumu gelmis gibi tesekkur etmekti, adet. Bununla beraber annemin bizler icin ismarladigi hersey gelirdi. Ciplak ayaklarimizi kagidin uzerine koyup cizdigi sablonlara gore ayakkabi, bacak olcumuze gore kot... Kilik kiyafetimiz o yabancilara benzerdi, haliyle. Sokakta oyun oynarken ozellikle.

Ilk Raf model lastik ayakkabilari hatirliyorum ve hemen sonrasinda Sisli'nin arka sokaklarinda annemin kesfettigi dukkanlarda gidip denedigimiz montlari da. Annem "ihrac mali bunlar" demisti. Ilk o vakit gordum, disarida olanin aslinda iceride yapildigini. Gene de Emirgan Cinaralti'na inen merdivenlerin uzerindeki okuldan cikanlar bizi gorurlerse ve sansa Turkce konustugumuzu duyarlarsa, pek tuhaf bakarlardi. O vakit ogrendim oldugun yerde yabanci olabildigini, yabanci hissetmeden hem de.

Bugun kizima ne getirebilirim diye bakiyorum, seyahatlerimde. Ne annem gibi ayaginin sablonuna ihtiyacim var ne de bacaginin olcusune kizimin. Cunku onlarin cogunu Terkos pasaji ya da Beyoglu Is Merkezi tezgahlarindan beraber eseleyip cikartmak en eglencelisi. Top Ten Converse pesinde Osmanbey, Sisli pasaj pasaj dolasilmis, baglantilar kurulmus, fahis fiyatlar odenmis bir zamanin ertesinde nasil da siradanlastigini gormek lastik ayakkabi denilen seyin; ve o ayakkabinin hangi kosullarda yapildiginin bir ahlaki mesele olusuna tanik olmak... ayri bir idrak tabi. Bugun metroya binerken yanimdan gecenler, uzerlerinde tasidiklari renkler ya da vasat kot pantalonla ayrismiyorlar artik. Vogue dergisi neyi tasimissa sayfalarina "sik" diye, id dergisi neyi isaret ediyorsa "cool durusa" dair var pasajlarin tezgahlarinda... Istanbul sinif ya da cinsiyet gozetmeksizin seciyor, uyguluyor, istedigi sekilde. Diesel marka kot pantalona 300 ytl veren de 35 ytl veren de metroda ayni duruyor, cunku. Ve ayrismanin renkleri degiseli, giyime hazir bir tshirt yeniden kesilip dikilerek giyileli de, oldu bir hayli.

Artik "cool" giyinmek egitim farkinin, durusun ibaresi degil. Tarzlari idrak etmis olmanin, belki... Marka giymek de varligin isareti degil. Yirtik giymenin yoksulluk olmadigi gibi.

Umuyorum, ileride bir gun, turbana dair de doner ve bakariz geriye, neymis o kadar afra tafra diye, guleriz: "gecti bitti iste." Cunku cok siradan bir cumle, kilik kiyafete degil, yapilan ise bakilmasinin gerektigi.

2005-12-12T13:00:00.000-08:00

John Lennon'in vuruldugu yil, onun vurulmasindan cok degil, bir kac ay oncesinden baslayarak bazi seyler degisti hayatimda. Hic birinin John Lennon'la alakasi yok aslinda, ama her biri anilarimda onun vurulmasiyla baglilar birbirlerine. Kare kare. Fotograf gibi. Belki biraz daha fazlasi..

Foca. Anneannem ve dedemle gecirdigimiz son yaz tatili. Mersinaki'de yenilen deniz kestaneleri, kasabadaki hediye dukkaninda anneannemin orduklerinden baska dantel perde ilk kez gorusum, talim niyetine duz daga tirmanan komandolar, Fransiz tatil koyu, Yunan televizyonunda Amerikan dizilerini seyredisimiz, linguafon... son yaz tatili. Gunesin her yeri parlak ve sapsari bir isiga bogdugu bir ogleden sonra babam geldi. Ansizin. Kimse beklemezken, sahiden de. Anilarimda gokyuzunun maviligini secemeyecegim kadar sari hersey. Ve bir de esen ruzgar var hatirladigim. Fon makinasi tutulmus gibi yuzume. Denizden yukari yururken eve, havlusu boynunda, babamin kokusunu da hatirliyorum. Guneslendiginde terinin kokusu, ter kokusu gibi olmazdi ama bilirdim, babam bu. O kokuyu bir sekilde boynunda, ince bir zincirin ucuna asili tasidigi altin kosu ayakkabisiyla birlikte hatirliyorum, ne tuhaf. Yillar var, aklima gelmemisti. Simdi o sicagi dusununce, kokusu, kokusunu hatirlayinca da zincir geldi aklima. Anilar nasil duzenliyorlar kendilerini! Basli basina bir yazi konusu bu, aslinda... Her neyse. Geldi babam ve "artik genc kiz oluyorsun" uzerine bir seyler duyacagimi sanirken beni aldiginda karsisina, ayrilacaklarini soyleyiverdi. Oyle, birden bire. Cok bildik bir sey degildi. Ya da soyle soyleyeyim, biliyordum tabi ayrilabildigini insanlarin ama nasil olur ayrilinca, nasil duzen kurulur, nasil gider iliskiler... gormuslugum yoktu. Babamin ikinci evliligiydi gerci ama ablam o kadar hayatimizin parcasiydi ki ve hic de tanimamistim annesini. Ornek olmadi o gun bana. Bak, boyle iste, diye. Aklima bile gelmedi. Arkadasim da yoktu annesi babasi ayri. Babam bunlari dedi ve ekledi, biz gene de bir aileyiz. Sizlerin sadece iki evi olacak. Baska hicbir sey degismeyecek. Simdi bakiyorum da, her egitimli anne babanin cocuklarina tekrarlayacagi seyleri demis. Bana hic bir sey ifade etmediler, oysa. Anlamadim zaten uzun boylu, babam anlatirken. Iki saate kadar endisenin uzerime cokmeyeceginden degil. Sadece anlamadim, iste. O anda. Tam manasiyla. Ve kimseye soylemememi istedi benden. Dun gibi bugun de akillica bulmasam da bu istegini, sanirim onun, hatta onlarin sirrini paylasan bir yetiskin gibi hissedeyim istedi. Artik "bir genc kiz" oldugumdan, belki de. Onun icin yapmis olmali bu manasizligi. Oyleyse oyle. Ben de demedim kimseye. Annemle babamin ayrilacaklarini ogrenmem ile ayni yila denk gelir John Lennon'in vurulmasi. Bir de boyle kafa karistirici bir sirri bile kimseye soylememeyi becerebildigimi, yuzumden bir sey gostermeden dolasabildigimi, beni en yakin taniyanlarin arasinda bile -- fark etmem, hayretle, hep ayni yil. Hayret ederek, kendime mumkunmus, dedigimi hatirliyorum. Sonra ogrendiklerinde bildigimi, bunca zaman nasil goremediklerini yuzumde, merakla baktiklarini da gozlerime. Daha neler var acaba, diye sanirim. Henuz, Agustos ayiydi.

Dedem hep erken kalkardi ama bir sabah hic uyanmayacagimiz kadar erken, bizleri de uyandirdi. Kalkin, diye, darbe oldu. Darbe ne demek biliyorduk, elbette ve sessizce radyoyu dinledik. Dedemin yorumlarini da. Onemli seylerin oldugu zamanlar davranilmasi ogretildigi uzere, sessiz ve saygili bekledik. Otorite hergun oldugundan da cok, dedemdeydi o sabah. Ardindan televizyon acildi. Bugun denize gidemeyecegiz, diye dusundugumu hatirliyorum, bir de anneannemin vidanjor gelemeyecek bugun demek ki diye hayiflandigini. Suyu az kullanin, aman demisti. Herkesin cizelgesinde ayni yil ve ayni ay bu. Eylul, elbette.

Istanbul'a dondugumuzde annem ve babam hala ayni evdeydiler. Boyacikoy. Okul basladi. Kabus gibi, Ortaokul! Bir gun donerken eve, erken sonbaharda, Zergerdan sokaga giden yolun basinda insanlari gordum. Kosturan, birbirine seslenen. O gune geri donup bugunden baktigimda bulug caginin ne demek oldugunu hatirlayabiliyorum hala. Insanlari seyrettigimi ve onlarla aramda sanki bir kac kat bulut varmis gibi hissettigimi... Cok sakin ve hatta lakayt davranmis olmaliyim o heyecana, insanlar "kos, evin yaniyor" dediklerinde ancak fark edebildim baktiklari yonu. Sahiden de yanan... Hic hatirlamiyorum ne hissettigimi. Baktigimi biliyorum. O kadar. Kim geldi, aldi beni de yok anilarimda, calip kapiyi girmedigime gore eve biri almis olmali beni, tutmus. Teyzeme tasindik hemen. Annem ve kardesim ve ben, ama babam her zamanki "benim boynum kalindir" sessizligi icinde yanan evde yasamayi secti, o geceden itibaren. Itfaiye'nin siktigi sulari emip bir metreye sismis parkeler ve yillar boyu tum boya, badanaya ragmen evden silinemeyecek o is kokusuyla.. Sirf annemle beraber gidenleri evden, unutmamak icin. Yangindan sonra bile bir "o" durdugu icin orada. Biz bilelim diye. Boga burcu... Tanirsaniz, bilirsiniz demek istedigimi. Ekim ayinda diye kalmis aklimda.

Levent. Teyzemde kutladik Mehmet'in yasgununu. Zambak sokakta, Gunes'le paylastiklari, Zeynep'le Dogan'in komsu oldugu bahceli evde. Ve bahcede. Adetimizdi. Pastanin gobegine bardagi bastirdi annem, tam yuvarlak ve gobekten bir dilim yapti, babam icin. Gerisini dilim dilim kestik. Ilk ve tek meyvali yasgunu pastamizdir. Beraber gecirdigimiz her yasgununde babam, tam da sevdigimiz gibi: en bitter ve en siyah pastalari yaptirmisken bize, o yil, hersey gibi cebimizdeki paranin da yok oldugu bir zamanda, ancak meyvali pasta getirebilmis olmali. Onu yiyerek kutladik. Bilmeden elbette niyesini. Tuhafimiza gittigi halde Mehmet ve benim, farki hissettigimiz halde, hic konusmadan. Oyle hatirliyorum. Sessizce seyretmeyi; yeni ve alisilmamis olana sanki yuzyildir oradaymis kadar kayitsiz kalmayi sectigimi hatirliyorum. Biliyormus gibi bakip, bilmedigimden uzak durmayi. Emirgan musait olmadigindan degil, ama bisiklete binmeyi de Levent'te ogrendim ben. Yokustan asagi birakip kendimi cilgin gibi inerken kiviramayip viraji bogurtlenlere girdigimde Dogan'in "Allah'siz sofor seni" diye alip beni sakladigi yil, ayni yil. Ustumu basimi temizleyip yollamisti geri, kimseye de soylemeden. Herkesin bizi korudugu ve herkesin bir seyleri fisildadigi yildi. Hepimizin saklayacagi seyleri oldugu... Digeri kirilmasin diye, belki. Kasim ayiydi. Baslari.

Sonucda yangin vesile oldu, biraz teyzemde kaldiktan sonra biz, annem ve kardesim yani, yeni bir eve gectik. O zamanki muzik setimiz bir pikap, bir kasetcalar ve radyodan olusan yere paralel, yayvan bir sistemdi. O gunlerin dinlenilen radyosu ise 88.7'de yakalanan TRT 3, en cool radyo programi da Studyo FM. Baltalimani. Evden buyuk terasi olan bir daire bulmus annem, bizlere birer oda verdi. Ozellikle de, ben, bir "genc kiz oldugum icin artik." Kendine salonu oda yapti, gece biz yattiktan sonra degismek uzere. Hafta sonlari gitmeye basladik babama. Is kokusunu ve parke daglarini ve sogugu gormezlikten gelerek, hic yoklarmis gibi orada, bu hali hayatimizin normalmis gibi. Annem fotograflari da almis. Babam sessiz ofkesi icinde Mehmet'le benim fotograflarimizi cekmeye basladi. Balkonda cektigi o fotografta, kardesimin omzunda gordum orumcege benzeyen ellerimi, ilk kez. Dunya bugunkune benzemiyordu, en azindan benim icin. Ama dun gibi de degildi artik. Bu da sonu olmali Kasim'in.

Aralik ayinda bir aksamustu, okuldan donmus, muzik dinlerken dediler ki radyoda, John Lennon vuruldu. Etrafa bir baktim. Yeni evime, terasa. Bogaz'in sularina. Duvara astigi resimlere, annemin. Calisma masasina. O cok begendigim iskemleye. Kanepenin kilifina. Kutuphanedeki kitaplara. Bugunu unutmayacagim dedim. Hayatim tumuyle degisti, eskisi gibi degil. "John Lennon vuruldu" diye agladim. O gun bugun hala 8'i oldu mu, ben herseyin degistigi o bir kac ayi hatirliyorum. Bu yeni bicimi hayatimin deyip, etrafima baktigim gunu. Bellemek icin degisiklikleri baktigim her parcasini evimin... Oysa yeni basliyormus daha...

2005-12-03T13:00:00.000-08:00

Bu sabah kizim bize kahvalti hazirladi. Sabahin en erken saatinden baslayarak kulagima gelip nasil yaptigini fisildayip fikir sorarak hazirladigi yumurta, cay ve kizarmis ekmekleri ve peynirleri benim bilgisayarimi kanepeye tasimakta kullandigim yatak tepsisine yerlestirip, babasiyla benim kucagimiza getirdi: yatakta. Bugun 3 Aralik ve kizim henuz 10, cok az sonra 11 olacak ama bir Cumartesi uyandi ve tum bunu hazirladi. Sebepsiz. Bizim icin. Kucuk kizim...

Bir cok arkadasim var, sevdikleri halde birini, ne yapacaklarini hic bilemeyen onu mutlu etmek icin. Belki de o yuzden vardir kadinlara degerli taki alma aliskanligi.. Ne de olsa degeri arttikca, basit bir jestin sirf onun icin yapilmis olmasinin onemi nesneden o nesnenin degerine tasiniyor ve belki de en acil sekilde durumu kurtariyor! Reddedilemeyecek maddi deger tasiyan bir hediye, yuksek ihtimalle hediye verileni kendisinin de bilmedigi bir tur mahcubiyete dusuruyor. Simdi sevinmemek olmaz gibi... Yoksa neden erkekler evlenme teklif ederken degerli bir sey vermek ihtiyaci duysunlar, soyle yakisikli bir tek tas! Hayir demeyi zorlastirmaktan baska ne degeri olabilir? Ya da buyuk bir kabahati affettirmek icin esin uzerine devredilen tapunun, son model bir arabayi ima eden anahtarin ya da, alinivermis o gun, onun adina? Evet, jestler cuzdanin doluluguyla orantili ancak, herkesin dustugunu goruyorum bu cukura. Sinifini gectigi icin alinan bisiklet bile, evin en degerlisine, biricik ogula... ayni sey degil mi? Sinifi gecmek onun yegane sorumlulugu degilmis gibi hayatta! Insanlar boyle satar ve satin alirken bir birlerini, sahiden mutlu edebilmenin usullerini unutmalari cok da sasirtici olmasa gerek.

Bir cok arkadasim var. Sevdikleri halde birini, kirdiklarinda, yaraladiklarinda ne yapacaklarini bilmeyen. Benzer sebeplerden. Ne kadar uzulseler ve hayiflansalar da, nasil geri dondureceklerini bilemeyen bozulan seyleri.

Bugun ilk kez, kizim, kucuk bir sey yaratti kendiliginden. Sebep olmadan. Bizi mutlu etmek icin.

Bu cok guzel bir sey.

2005-10-10T13:00:00.000-07:00

Bes yasim civari olmali, oncesi desem bu kadar net hatirlayamiyor olmam gerek, sonrasi hic olamaz cunku olayin gectigi ev, zaman, insanlar... Istanbul'da degiliz henuz. Ankara'da Nihat Erim'in evi dedigimiz bir apartmanin giris katinda oturuyoruz. Cinnah'in uzerinde. Onumuz cok gorkemli degilse de sarki soyleyerek oyun oynanan bir bahce. Gulfem nine hayatta hala. Apartmanin girisinden beni seyrederken hatirliyorum onu en cok. Artisan'sa kucuk bir baslangic, bana mercimek diyen Bilge'yi hep cok sevdim. Iki oglunu da. Sevim teyze ziyaret etmeyi en sevdigim arkadasi annemin. Evi bir cati kati, etrafinda terasiyla. Cok guzel incecik camdan balonlar var kocaman ve yere yakin duran Japon fenerinin altinda. Rengarenk. Dokunmaya kiyamadigim. Ve cok guzel kumaslar, ortuler var kucuk calisma odasinin sedirine serili. Cok uzun boylu. Ve bir arkeolog. O zaman da biliyorum ne demek oldugunu o telaffuzu zor kelimenin: bana defne yapragi oldugunu soyledigi bir fosil vermis. Iki yegeni var, sadece biri kiz. Nonos teyze'nin evini hatirlamiyorum, ama gordugum en guzel kadin, hele o tutusu boynunu! Onun da iki oglu var, ilkine hamileyken annemle doktorda karsilasip arkadas olmuslar. Annem de bana hamileyken. Akranim bu saydigim cocuklar. Ama ne oynardik, ne yapardik hic yok aklimda. Annemin Ankara Koleji'nden sinif arkadasi Filiz ve kocasi Nail'se annemle babamin iyi ahbaplari. Filiz'i yapili saclari ve 60'larin sonuna daha cok yakisan goz makyajiyla, Nail'iyse bugun ben ne kadar yasliysam, onun da o kadar yasli olabilecegini bilmeme ragmen, derin izleriyle yuzundeki, hatirliyorum. Ve bir de cok eglenceli oldugunu onun konusmasini dinlemenin. Filiz'in iki kizi var ve beraber cekilmis fotograflarimiz, ama onlari da hatirlamiyorum pek. Fotograflar olmasa... Sokaklarda bagirarak dolasan bozacidan korktugum yillar bu ve "rain drops keep falling on my head" ile "if you go away"i dinlemeyi sevdigim. Babam sonradan ogrendigim terminolojiyle CIA Generation'in bir uyesi, yasi ve egitimi itibari ile. Caz dinliyor evde. Parmaklarini ahsap masanin uzerinde farkli bir sekilde vurarark tempoyu takip ettigini hatirliyorum, bir de annemin bana Dr. Seuss okudugunu. Cat in the Hat ve Green Eggs and Ham hala favorilerim. Annemin hazirladigi lokomotif yasgunu pastasini da hatirliyorum. Ekmek yaptigini da, evde. Babamin Munih olimpiyadina gidip donusunde beraberinde getirdigi metal bardaklari hele... Ankara'daydik da mi bu renkli ve tasasiz hayat vardi, yoksa o yillar daha mi kolaydi diye dusunuyorum sik sik. Hemen ertesi yil, kardesimin dogdugu Istanbul gri ve camurluyken, ustelik Emirgan gibi, Cinaralti gibi sakli, huzurlu bir kosesinden baktigim halde dunyaya; Ankara, icinde klasik muzigin yankilandigi guzel hatta daha "rafine" evler, hos insanlar ve rahat bir yasamin anilariyla dolu. Bugun daha, sabah, iTunes uzerinden Bernstein ve Gould'un yorumu Brahms'in 1 numarali piyano koncertosunu dinler ve bulasik yikarken "Ankara" hissi kapladi icimi. Orasi baskaydi. Yasimdan dolayi degil. Zaman da degil sadece. Ankara'daki insanlar ve kurulu duzen baskaydi. Biz de baskaydik sanirim. Anneme gunlerin ve sayilarin renkleri oldugundan bahsettigimi hatirliyorum. Cuma, ornegin sari, 2'nin oldugu gibi, Carsamba kirmizimsi bir turuncu, Persembe kesinlikle kahverengi, ayni 7'nin tonunda... annemin ilgiyle dinledigini ve hatta geri donup ayni sayiyi ya da gunu sorarak beni sinadigini bile hatirliyorum. Gercekten hissim mi bu yoksa oyun mu yaratiyorum diye ve ciddiyetle cevap verdigimi hatirliyorum, oyun olmadigina ikna etmek istegiyle. Bu bana mi ozel yoksa o da renklerle mi goruyor bunlari diye bir merakla. Hatta insanlarin da rengi oldugunu ekledigimi de hatirliyorum, Nail mesela, diye ornek verip, tarif ettigimi: ilac yesili!

Gecen hafta da Emre ilgiyle izledigimi bildigi bir egitimin parcasi olarak ayni renge baska bir isim verdi. Hafif kufumsu, kesinlikle pastel ve her ton maviyle, griyle oldugu kadar gul kurusuyla da, ekruyla ve cikolata dedigimiz o kopkoyu kahverengiyle de olabilecek bu yesile Defne yesili, dedi! Benim evimde, benim giyisilerimde cok gordugu, o kadar ki, baska yerde rastladiginda hah bu Defne'nin yesili diye gecirdigi icin icinden...

Benim Nail'i tarif eden yesilimle, Emre'nin Defne yesili ayni renk. Ayni rengi secmis olabiliriz farkli iki insani tarif etmek icin deyip gecemiyorum. Herkesin bir birine bakisi farkli, elbette. Onu da biliyorum. Nail, annemle babamin iyi arkadaslari Filiz'le Nail'in Nail'i ve benim cocuk bakisim ve Emre'nin bakisindan ben, gun geliyor ayni renge donusuyoruz diye dusundum bir sure. Ve bir renk kullanmanin hatta ayni rengi secmenin tarif etmek icin bir seyi, bir insani, bir aniyi iki insanin kelimelerini ortak etmedigini dusundum uzun uzun. Benim icin hala Nail demek olan o yesil, ayni yesil, Emre icin ben olabiliyorsam, acaba kelimelerimiz icin de ayni sey gecerli olabilir mi dedim. Yani ben abesle istigal derken sizler ne anliyorsunuz, bir tasa sardi icimi. Tum bu yigin yigin kelime acaba neler tasiyor benden okuyanlarina diye.

2005-08-31T13:00:00.000-07:00

1. Cocuklugumdan bildigim, ama coktandir unuttugum varligini, bir tada denk gelmissem -- babami ya da gectigim bir kapiyi hatirlatan bana, ya da ornegin annemi, ozellikle gulumseyen halini hatirlatan bir kokuysa bu...
2. banyodan cikip da kurulanirken, gozum aynaya takilir da, vucudumda her yasimdan geriye, bana kalmis izleri gorursem... hatirlarsam..
3. kalabalik bir masada fenalik basmak uzereyken gecen konusmalardan icime, bir kucuk an icin olsun, kocamla goz goze gelirsem...
4. anneme ya da babaannesine gitmis kizim, gunler sonra, "hadi artik" dedim diye o da, evine doner de aksam vakti kanepede otururken, oyle durduk yerde, sokulup sarilirsa...
5. az dereotlu ama havucsuz ve patatessiz, belki ic baklali taze bir zeytinyagli enginarin ardindan, oda sicakliginda bir bardak Niksar ya da Kestane suyu icersem...
6. sabah olup uyandigimda gunes oldugunu gorursem gokyuzunde, Kasim ayinda ve hatta Subat'ta da..
7. yagmurlardan sonra, ender de olsa -- ama bazen oldugu gibi, calilarin uzerini sumuklubocekler kaplar da iz biraka biraka arkalarinda gezirlerse onlarcasi, yesil yapraklarin uzerinde, sanki agirliklari yokmuscasina..
8. sevdigim bir dostum, arkadasim arar da derse ki cok ozledim, pisirir misin bana...
9. kucuk bir oglen kacamagi yakalar da kisa bir yemek yersem lezzetli bir iki lokma ve ozledigim biriyle ve hatta kocamla, hic basaramasak da...
10. gecenin ya da gunun pek sebepsiz bir saatinde, aklina geldim diye yanagima bir kucuk opucuk kondurursa...

Hera sormus, ben de cevapladim. O sordugu icin cevapladim, bir ahbapligimiz var diye dusundugum icin cokca, cevaplarim da aslen ona. Ama kimseye sormak icimden gelmiyor.. bu yakantop misali anketler iyi bir sey mi, sizce? Yani illa da bir birini bilen, taniyan bir sosyal grup, bir kavim olusturmak zorunda miyiz --- sanal alemde bile? Affedin beni topu tuttum ve paylasmiyorum diye.

2005-05-11T13:00:00.000-07:00

Hera'nin "yarina dair.." post'uma yazdigi yorumu bir kez daha okudum ve ardindan kendi cevabimi... sanirim bir iki sey daha var eklemek istedigim.

Zehir denilen, nedir? Eger bizi tutan tecrubelerse -- bir tur tutsaklik anlaminda... Hayatimiz bunlarla dolu. Ben her anneler gunu ve takip eden 10 Mayis'ta nefes alamaz oluyorum, ornegin. 40'ima ramak kala hala 16 yasimdaki kadar kirilgan ve bir o kadar dik basli hissediyorum ve araliklarla derin, cok derin bir huzun basiyor. Her yil tekrar ediyor bu. Fiziksel bir reaksiyon sanki, bahar alerjisi gibi. Bu bir tutsaklik sanirim, ama zehir.. sanmiyorum. Babamla yasadiklarimiz tatsiz tecrubeler, annemle ayrilmalari cok aci vericiydi... ama hatirlamasi yasamak kadar aci vermiyor. Elbette, hepsi bugunku secislerimi etkiliyor. Ama sadece "o" yaslarim ve "o" yillar mi? Elbette hayir. Cok daha fazlasi var beni ben yapan anilar arasinda.. Cok sukur, yaslandigimda anlatacak bir dolu hikayem olacak. Ve hayat bu degil mi? Anilar biriktirmek. Ve akil, gecmis tecrubelerimizi bugune yansitalim da daha iyisine ulasalim yeteneklerimiz dahilinde diye verilmemis mi bizlere?

Babami hatirlamam ve hakkinda yazmam ne bir tutsaklik kanaatimce, ne de bir "zehir akitma." Lisede bir imtihan oncesi, sira arkadasinizin calismadigi bir bolumu vakit ayirip ona ozetlemekten farki yok bunun. Hayatta biriktirdigim anilari anlatarak, dersime calisiyorum ben.

2005-05-09T13:00:00.000-07:00

"Oniki, onuc yaslarimda olaganustu dikenli bir kucuk kiz cocuguydum. Herseye, herkese mesafeli bakan ve hemen her yerde igreti hisseden kendini. Dun birlikte kahvalti ederken annem kizimi sevdi, yanaklarindan optu ve Refika da bir yavru kedi kadar uysal ve sicak, sokuldu anneannesine. "Sen hic dokundurmazdin kendine" diye takaza yapti annem. Dogru, kolay bir cocuk degildim. Sevilesi, hic! Ben bile biliyorum.

Ailem tam o yillarda, benim onikiye bastigim yaz hem de, sert bir viraj yasadi. Annem onbes yil ve iki cocukdan sonra (hatta uc, uvey ablamla beraber) babamdan ayrilmaya karar verdi. Babamin dagilan evine, uzaklasan cocuklarina karsi duydugu hayal kirikligini o yillarda da hissetmistim, simdi de biliyorum ve anliyorum secislerinin arkasindaki aciyi. Kendi yasadigim bulanikligiysa o donemde, telaffuz dahi etmeyecegim. Manasi yok. Ne de olsa cocuklar secmezler olaylarin akacagi yonu, buyukler secer. Secimler de bir kez yapilir, sonradan bakip degerlendirmekse pek yaniltici. Ve cocuklar beraber akarken, buyuklerin secisleriyle cizilen yolda hayat denilen tecrubeye dogru, yapabilecekleri tek sey - ayakta kalmanin yollarini aramaktir. Tum o toz ve dumanin icerisinde sanirim ben de oyle yaptim. Cok sevdigim halde babami, onun hayal kirikligi benim ayakta ve saglam kalma arzumun yaninda tali gorundu gozume. Ve hizla koptuk. Ne kadar onarmayi denediysek de sonra, hep baska bir seyler girdi aramiza. Ben kucuk bir cocuk degildim artik ve aradan gecen zaman ve soylenmeyen pek cok sey.. sadece gecmisin acilarini kasidi, kanatti. Sonunda icinden cikilmaz bir iliski oldu bizimki. Degmeyecek kadar yeniden denememe canimi yakan, fanus gibi uzerime kapanip beni nefessiz birakan.. Buna babamin bir kirpi, benim de en az tarladaki enginar kadar sert, dikenli ve kuru duran halim eklenince, gorusmez olduk.

Yarin babamin yasgunu. Tatsiz tecrubeleri verimli bir toprak sayip, yeni ciceklere yatak yapamayacak kadar acilarina duskun, insanlari etkilemeye bayilan, etkilendiklerini simartan, kendi de simartilmaya ac, esnek oldugunu ve anlayisli.. soylerken bile sevdigini sevgisiyle caresiz birakan, en basit kelimelerle, en yakinindakini ve ilk yaralayabilen, inatci, keyif sahibi ve baskalarina da dikte eden tercihlerini, tutucu ve dokunamayacagimiz kadar kapali, talepkar ama stil sahibi.. bir Boga o. Babami boyle hatirliyorum ve begendigim, begenmedigim cok tarafini onca uzakliga, onca tecrubeye ve kirginliga ragmen hemen her aynaya bakisimda kendimde goruyorum.

Iyi yaslandigini umarim. Ben sanirim, ayakta kalmayi basardim."

2005-04-25T13:00:00.000-07:00

"97 basamakli ev, annemin ne yapip edip buldugu guzel evlerden biriydi. Guzel dediysem, bu kelime sizin anlamaniza , benim anlatmama yeteceginden degil, ama - gercekten guzel evlerden bahsediyorum..

Boyacikoy'de sahildeki kucuk ve kesinlikle gosterissiz kapisindan girilen ve yukari, eve cikan 97 basamagina, dokum demirden yapilmis kivrimli romantik desenlerin susledigi trabzanlarin ve bunlara artik kutuklesmis kollarini sarmis mor salkimlarin eslik ettigi bir evden bahsediyorum.

Emin Onat'in eviymis. Biz tasindigimizda ust katina, Emin Bey coktan vefat etmisti. Alt katta oturan Leman hanim'in kocasi almis binayi zamaninda, biz onlarin kiracisiydik. Leman hanim son derece sessiz, hatta cocuk boyutlarima bakmadan "kuculmus" diyecegim kadar, yasliydi. Annemin kizarttigi mukemmel puf boreklerinden bir tabak da ona indirdigimde, ya da gelen bir zarfi iletmeye kapisini caldigimda incecik bileklerinde su kalmamis gibi gorunurdu gozume. Onun evini hayal meyal hatirliyorum, bizimkinden farkliydi. Sanirim eski usulde tasarlamis Emin Bey evini, alt kat yuksek ihtmalle selamlik tarzinda insa edilmisti. Kapidan girer kucuk bir sahanliktan tum salona hakim olur ve ancak ondan sonra asagi, salona inerdiniz. Bu indiginiz mekanin ortasinda bir de sadirvan vardi ki, benim cok hosuma giderdi. Bir buyuk oda gibiydi sanki. Gerisini bilmiyorum, zaten. Balkonu yoktu bu katin, onu hatirliyorum. Bir de sanki tavanlari daha yuksekti ve desenlerle kapliydi. Ama uyduruyor da olabilirim.

Bizim katimiza gelince.. Ust katin girisi kucuk bir ic avlu gibiydi. Bahceye cikan merdivenlerin oldugu dis avluya acilan bir kapi ve eve acilan bir digerine ev sahipligi yapan kucuk bir hol.. Fransiz diye anilan, hani balkon pencereleri, kapilari vardir. Cercevesi kapiyi 8 parca cam pencereymis gibi bolen.. Evimizin ana kapisi oyle bir seydi. Bu kapiya gelen cingeneler hatirliyorum, annem icin manolya getiren. Her bir manolyanin etrafina manolyanin yapragini sararlardi ki, acilmamis cicek el temasindan zarar gormesin, kararmasin. Ben manolyanin kokusuna bayilirim. Burnumu ya da parmagimi degdirmemem gerektigini iyi bilirdim, beyaz kalmalari icin. Hep de degerdi, ama. Hala ozledigim ozendigim bir seydir, manolya. Yaz gelip de onumde uzanan parkda actiginda manolyalar, ucundan kokusu burnuma geliyor. Oyle zamanlarda ileri geri giderek parkin basamaklarinda, en guzel nereden alabilirim kokuyu diye zorluyorum sansimi. Siklikla bulamiyorum. Artik baskasinin bahcesine girip manolya calan cingeneler de kalmadi - yoksa eminim zaafima yenik duser, alirdim onlar bulabildigi, getirebildigi oranda bana. Kokular sadece guzel gelmiyor, hasret de gideriyorlar insanda sanirim. Ya da, kulp takmaya calisiyorum zaafima...

Her neyse.

Girdiginizde eve, solunuzdaki duvarda, ayni gectiginiz kapi gibi bicimlendirilmis ve bahce merdivenlerine dogru acilan genis kanatli bir cift kapi/pencere gorurdunuz. Saginizda salonun acildigi ve gemi guvertesinden bakiyormussunuz da tum Bogaz sizinmis hissini veren balkonla simetrik bu aydinliktan, gunun degisik saatlerinde, degisik isik suzulur ve pek de guzel gosterirdi herseyi. Annem bu girise, o avlu ve merdivenlere bakan kapilarin oldugu bolume, benim cok sevdigim yemek masasini koymustu. Etrafindaki dordu beyaz ikisi siyah lake thonet iskemleleriyle hatirladigim Saarinen taklidi masayi Metin Deniz yapmisti annem icin, belki de yakistiriyorum ama oyle hatirliyorum. Anlayacaginiz bu bolum, uzerinde asili yarim kure seklinde bronz lamba ile son derece modern bir yemek odasiydi. Bu modern atmosferi yumusatan bir cini soba ve gelenek disi bir tavirla mat siyah renge boyanmis antika bir aynali bufe hatirliyorum. Bir de cocuk begenimle bile oturtamadigim, durusunu sevmedigim ama o genis kanatli pencere/kapilarin onune yerlestirilmis bir besik ve icinde cicekler.. Annemin koy odasi nostaljisi ya da dahil olmadigi bir koy hayatina ozenmesi yoktur aslinda, hatta boyle seyleri iki yuzluluk olarak gorur ve pek de yadirgar, ama o besik - bilmiyorum neyin nesiydi, uzun yillar bizimle suruklendi.

Iki salon vardi. Biri hemen yemek odasinin simetriginde, balkonun acildigi odada. Digeri, hemen yaninda, aslinda balkona baglantisi olan, ancak bu yanini pek kullanmadigimiz, kitaplar, muzik ve televizyonla dolu olani. Bu odada annemle Dallas'in ilk yilini ve Gunun Kadini Helen (Divinia) seyrettigimizi hatirliyorum. Bir de nufus sayimi yapilacak diye sokaga cikmanin yasak oldugu bir pazar gunu, elbette TRT'nin yayinladigi, ancak, sanki kacak bir televizyon istasyonundan korsan yayin yapiliyormuscasina mizansenli harika bir Cenk Koray programi -- akvaryum icinde elle yuzdurulmeye calisilan olu sarikanatlariyla, TRT'nin necefli masrapasina ithafen.. O odada somine vardi diyor annem, eski fotograflari karstirirken anneannemin yaninda verdigimiz poz, balkonda siralanmis odunlari da yakalamis. Ben acaba cini soba icin miydi dedim de hatirlatti, ama aslinda hala hatirlamiyorum. Annemin Ankara'dan arkadasi, arkeolog Sevim Buluc'un getirdigi defne fosilini, o odada fare yakalamak icin kosturan babamin sonunda yakalayamadigi fareye cikolata birakip odadan cikisini ve pikabinda caldigi bebop parcalara parmaklariyla tempo tutusunu, hatta o odaya kurulan bir sobanin arkasinda annemin boza mayalayisini cok iyi hatirliyorum, oysa. Herkes ayni gercegin farkli noktalarina tutunuyor besbelli yasarken.

Banyo hemen ikinci salonun yanindaydi. En iyi hatirladigim anim, o banyo kuvetinin luferle doldugu gune dair...

Emirgan'dan ahbaplar Sabiha hanim ile Suha bey'in kizlari Sebla, ki Bebek'de Ozdemir Asaf'in actigi mekana giderdi siklikla, bir de teyzemle sohbet etsin bayilirdi, bizi bir cumartesi Beyoglu'na Bop kafeteryada hamburger yemeye ve ardindan Rahibeler Araba Yarisinda diye hatirladigim adini, tuhaf bir filme goturdu. Dondugumuzde hayretle gorduk ki sahil adam almiyor! Herkes elinde kovalarla Bogaz'a egiliyor ve cekip cikartiyor.. Dikkatle bakinca, aslinda mumkun degildi kayitsiz kalmak, fark ettik ki yere dokulenler hep balik. Biz de indik. Gercekten gormeye deger bir sahneydi. Suyun yuzeyinde lodostan sersemlemis baliklar yuzuyor, insanlar da uzanip kovayla cekiyordu onlari. Biz de cektik ve cektigimiz baliklari eve tasiyip, temizlenene kadar kuvete doldurdugumuz suyun icinde muhafaza ettik. Gorulesi bir sahneydi. Kuvet dolusu.. Benzer bir sahne sonra yeniden yasandi, ayni yil belki de, ama bu kez ilk seferi yasamis olan Bogaz halki itibar etmedi. Besbelli o bolluk ve yagma hissi bir sefere mahsus sevilmis, herkesin burun kivirdigini hatirliyorum, ikinci seferinde. Her neyse.

Silindir bicimli termosifonu hatirlayan son kusak, ben miyim acaba? 70'ler zor yillardi. Karanlik ve puslu bir Istanbul ve camur dolu sokaklari sarmalayan afisler ve sloganlarla dolu duvarlar... Emirgan, Boyacikoy gibi Bogaz'in rahatlatici maviligine siginmis bir hattinda bile hissedilen Istanbul'un, agir bir karanlik hakimdi sehre. Gaz, mazot bulunmayan seylerdi. Baltalimani'ndaki benzin istasyonunun adi Vanlioglu Petrol'du ve oradan baslayan benzin kuyrugu Emirgan Cinaralti'na kadar uzanirdi. Simdi absurd geliyor. Ne tuhaf, onca seyin arasindan hatirlamak icin aklin sectikleri.

Yemek odasiyla ilk salonu merkez alirsaniz ve yuzunuzu denize donerseniz, saginizda ikinci salon ve banyo varsa, solunuza dogru uzanan koridorun uzerinde de yatak odalari ve mutfak vardi. Bizim yatak odamiz iki kez degisti. Once anne ve babamizin yattigi odadan da gecilebilen bir odaya kuruldu yataklarimiz, evin en uc kosesinde. Ust katta ben, alt katta Mehmet ranzali yataklarimizda. Sanirim ablamin gidip geldigi zamanlardi Istanbul'a. Annemin, uvey anne olmanin getirdigi ekstra sorumluluk ve babamin ilgisizligini kapatma telasi ile, aman kendini evinde hissetsin, diye ayirdigi iki odaya yerlesmisti ablam. Annem biraz da herseyi, herkesi uygun gordugu daha mukemmel duzene tasima, herkesi duzenleme sorumlulugu ile hareket eder. Tahmin ediyorum ablami da duzenlemek, ona daha iyi bir hayatin olabilecegini gostermek istemis olmali. Biz 97 basamakli evdeyken evlendi ablam ve onun evden tumuyle ayrilmasindan sonra, ona ait iki oda ayri ayri kullanmamiz icin bizlere verildi. Birbirine gecisi olan ve ikincisinden bahce merdivenlerinin oldugu avluya acilan bir de kapisi olan odalardi bunlar.

Cok sey yoktu ama TRT harikaydi! Uzay Yolu ve Uzay 1999'un populer oldugu yillardan bahsediyorum. Gelecek neye benzeyecek acaba, diye hayal kurulabilen yillardi, hala. Avuclarini ekrana donusturebilen, saatlerini telefon niyetine kullanan uzay gezginleri! Kuzenim siklikla bize gelirdi ve yasca bir birine yakin iki kiz karsisinda hic bir kiymeti olmayan kucuk kardesim bizim uzay oyunlarimizda insafimiza kalmis roller alir, hatta gastronomik deneylerimiz icin bahceden topladigimiz yapraklari ezip, suyla karistirdigimizda icmeye cesaret edemezsek, keyif veren bir gaddarlikla bu karisimi ona icirir, yetmezmis gibi ictiginin kendisini oldurebilecegini ima eder, derhal cikartmasi gerektigini soyleyerek terorize ederdik. Cocuklarin hain olduklarini bilmeyen var mi, acaba? Tum tazeliklerine, guzelliklerine karsin tasiyabildikleri sorumsuz ve gaddar ruh halini..

Anne ve babamin yatak odalari buyuktu, en az ikinci salon kadar. O odadan da balkona acilan bir kapi vardi ve bir de begendigim aynayla sallanan bir iskemle. Ayrica uzerinde evin tek telefonunun durdugu simdilerde babamda olan guzel antika bir masa. Aydinlik bir odaydi. Telefonun durdugu masanin arkasindaki pencereden eve cikan basamaklarin neredeyse tamamini gorebilirdi insan ve ben orada iki onemli bekleyisimi hatirliyorum. Ilki ilk arabamizin gelisine dair. Renault marka, sutlu kahve bir stationwagon! Uzun zaman beklemek gerekirdi araba almak icin. Bizim de hic arabamiz olmadi, o yila kadar. Yolculuklarin tumu dedemin arabasindaydi, Volkswagen bocegin icinde gittik gittigimiz her yere. Eve arabayla gelecegini soylediginde babam telefonda, pencerede beklemistim. Digeri daha aci verici bir seye dair.. Annemin sag kolu, bizlere bakan Emine hanim'in oglunu asker yolunda araba kazasina kaybedisini duydugumda gene pencereye kosmustum. Gelir diye. Gercekten de kadincagiz, tanidigim en sag duyulu, ayaklarinin uzerinde egilmeden duran, soyledigi her sozunde yillarin ince ince isledigi hayat tecrubesini duydugum bu kadin, 97 basamagi cokmus bir ruhun adimlariyla tirmanarak anneme gelmis, onun himayesinde aramisti oglunun acisini dindirecek sozleri, onu ararken anneme yaslanmisti.

Buyuk bir evdi, ama gordugum, girdigim tum eski apartman dairelerindeki gibi mutfagi kucuktu. Kadinlara mi deger verilmiyordu yoksa kadinlar mi deger vermiyordu kendilerine, bilemiyorum -- belki de bir mimar aciklayabilir bana sebeplerini, ama bir kapisi koridorun yemek odasina bitisik kosesine, diger kapisi da avluya acilan kucuk bir hol gibiydi mutfak. Turk kahvesi yapmayi ogrendigimi hatirliyorum orada sadece, bir de yazin, kucuk cekirdeksiz uzumleri dondurup, Amerikan marka bir mikserin celik bicaklarinin yardimiyla ezip icecek yapisimi.

Avlu ve basamaklar dergilerde, kitaplarda mitolojisini okudugumuz, fotograflarini gordugumuz provance evlerini hatirlatirdi. Alisilmisin disinda yerlestirilmisti ev set set yukselen tepeye ve haliyle ayni kotta degildi bahce, aksine 20-21 basamakla cati seviyesine cikmaniz gerekirdi meyva agaclarina ulasmaniz icin. Ve bahceyi tutan, basamaklara eslik eden duvar hanimeli kapliydi. Yukariya, bahceye hic masa kurdugumuzu hatirlamiyorum. Orasi daha cok bizim, cocuklarin oyun alaniydi. Bir de gunese tapan annem yaz boyu her buldugu firsatta cikar, orada guneslenirdi. Bir kac cins erik, bir incir, bir asma, bir elma ve merdivenlere kadar akan bir sogut hatirliyorum. Olaganustu manzarasini ve komsu oldugumuz Cennet Cay Bahcesi'nden atilan siselerin kiriklarini da. Mehmet cok uzun sure emzik kullandi. Bahceden catiya attirirdik, biraksin diye emzigini. Cikar, alirdi geri. Kendi istedigi gune kadar birakmayi, huyumuza gidip atti emzigi, sonra gidip yeniden almacasina -- annemi ve babami simdi bir de kizimda gordugum tarz ve olaganustu bir sevecenlikle ama idare etti.

Anilar tuhaf seyler. Hatirladiginizda, tutunmak istiyorsunuz. Wim Wenders'in Until The End of The World'unde, hatirlar misiniz, ruyalarini seyretmeye doyamayan insanlar gibi -- sicak bir yataga gomulup, isiklari kisip, ilik bir cay icer gibi hatirlayabilsek keske her istedigimizi. Isiklarini, renklerini sonsuza kadar saklamak isteyip, oglen olunca unutacagimiza emin oldugumuz bir ruyayi uyanir uyanmaz yazmak gibi. Unutmamak icin yazdigimi dusunerek okuyun beni. Ama anilar da ruyalar gibidir, yazdiginizda gordugunuzu degil, yazdiginizi hatirlar olursunuz! Gercek kimin gercegi, anilar neye gore sekillenir...

Karari yillar verecek. Kizim, benimle yasamaya dair anilarini paylasirken, bana yabanci dostlariyla."

2005-04-12T13:00:00.000-07:00

"Kahve, cay keyfi olan bir kadin oldum hep, ama icki keyfi cok sonra geldi bana. Kizimi dogurduktan sonraydi, sanirim. New York'da yasarken Sefo'yla haftada en az bir oglen bulusur guzel bir yemek yerdik. Sefo ve kocasi Marsel, Vasif'in otuz yillik arkadaslari.. Lise yaslarindan, tahmin edeceginiz gibi. Ne tuhaftir lise arkadasliklari, eger grubun biraz disindaysaniz hakkinizda herkes ileri geri konusur. Hem de ne konusur. Sefo da besbelli zor bir kizmis, seveni cok azdi diyelim. Ama Vasif'la iliskimizin basinda daha tanimadan herkesin sirdas belleyip benimle paylastigi tum bu dedikodular, bilemezlerdi ki benim Sefo'yu sevmem icin iyi bir sebep oldu. Oldum olasi ayrik otlarini yakin bulurum kendime. Hele dostlugu sicak ama mahremiyeti fark eden, hisseden bir ayrik otuysa bu...

Yemegin oncesinde ya da saat ve havaya bagli, sonrasinda icki icerdik. Simdi icki icerdik dedigim zaman, yemege eslik eden ya da vakit gecirmek icin yudumlanan bir seyden bahsetmedigimi anlamalisiniz. Icki icerdik. Yani, bilerek ve isteyerek bir kokteyl secer ve etrafi seyredip, ahbaplik ederek tadini cikartirdik. Sefo vodka severdi. Ben, beni sabah gozuyle sersemleten bir sey icemiyorum, hala. Vodka'yi da beraberinde lezzetli balik salamuralari, cavdar ekmegi ve tereyagi ile cok daha mutlu kabul ediyor zaten damagim. Vodka kokteyleriyle basladik, benim huysuzlugumu dengelemek icin ve ben, stili onemseyen nispeten yuzeysel tarafiyla ruhumun Martini'ye hayran oldum.

Martini'yi neden sevdigimi anlatabilmem icin once anneanneme dair bir hikaye anlatmaliyim.. Hikaye ben henuz bir fikir olarak dahi mevcut degil, anneannem genc bir kadin, dedem de tayini NATO karargahina cikan genc bir subayken geciyor. Bana anneannemin anlattigi sekliyle soyle: onden dedem gider. ardindan anneannem yola koyulur. Napoli'ye kadar surecek aktarmali bir seyahat vardir onunde ve ilk indigi Italyan sehri Roma'da aktarmasini beklemek uzere bir otele yerlesir. Hava pek guzeldir. Disari ciksin ister. Guzel olana, farkli ve yeni olana merakli bir kadindi anneannem. Cikar cikmasina ama sehir yabanci, dil yabanci.. bu onu durdurmaz ve cikar, ama aklinda da kalir endisesi. Etrafina bakar insanlar ne yapiyor. Sokaklara yayilmis masalari ve oturup kahve icen insanlari gorur. Gozune kestirdigi bir cafe'de gunesin keyfini cikartacagi bir masa secer. Iki dakika bile surmez garsonun yanina gelmesi ama gene dil meselesi, anneannem yan masaya goz atar. Guneste parildayan kipkirmizi bir icki. Portakal dilimiyle suslenmis. Cok guzel gorunur gozune. Icen cifti de seyreder, zerafetini kadinin pek begenir. Saciyla, cantasiyla... Kendine yakin bulur, belli ki. Garsona bardagi isaret eder. Az sonra buz gibi bir bardak kirmizi icki elinde sehri ve gun batimini seyretmektedir. Anneannem Campari'yi ilk o gun tatmis.

Bu hikayeyi bana her anlatisinda gozleri parlardi. Kendine ait saatleri olsun seven, zorluklarin icerisinde bile kendi tarzini yaratmaya, yasatmaya niyetli baska bir kadindi. Dedeme cok mu asik olmus, evet, en basinda kesinlikle. Dinlemeyi sevdigim bir hikayeleri vardir, dedem atiyla Bartin'da koprunun uzerinde, anneannem carsi donusu onu, sari saclari ve peleriniyle gorur.. Guzel bir sey ailede birbirine asik olup evlenenlerin olmasi. Hikayeleri bikmadan tekrar tekrar dinlenebilir, yatmadan once yudum yudum icilen, her yudumda yumusacik kavrayip bizi uykuya tasiyan ilik bir fincan sut gibi. Ama sonra bakiyor insan, anneannem kim olabilirdi, neler yapabilirdi hayatta elindeki yetenekleriyle diye. Son derece yetenekli ve cok caliskan bir kadindi. Hersey olabilirdi, cureti, tatli dili, gozu, gorgusu ve becerilerini dusundugumde. O zamanin kadinlari mi, yoksa kadinlar mi genelinde, herkes kendi adina veriyor cevabini, ama anneannem dedemi secmis hayatinda. Ask mi diye sordugumda, daha ilk yilinda nasil da aklinin basina geldigini (aynen boyle anlatirdi) ve dedemi terk etmeyi planladigini ama tam toparlamisken cesaretini babasini kaybedisini ve erkek kardesini, uzerine yigilan sorumlulugu ve dedemin o sorumlulugu nasil paylastigini anlatir, ozellikle dedemden yildigimiz zamanlarda onu net bir sekilde kollardi. Dedem yilmanin mumkun olmadigi bir adamdi. Sefkatli ama zor, cok zor bir adam. Ama beraberlerdi iste ve sonuna kadar da oyle devam etti. Aslinda tumune baktigimda ailemdeki kadinlardan cok sey ogrendigimi goruyorum. Hepsinden edindigim ortak tecrubenin benim kisiligime uygulanmis hali "ayagini sikan ayakkabiyla uzun yola cikmayacaksin." Ayakkabinin erkeklere dair bir metafor oldugunu soylememe gerek var mi? Ama bu benim tecrubem, anneannem baska turlusunu secmis. Her neyse, konu bunlar degildi.

Anneannemden ogrendigim, kizima vermek istedigim bir sey, ozellikle bir sey var. Gunun icerisinde bir an dahi olsa, tanimadigin bir sehirde yalniz da olsan, kendi mahallende, kendi evinde kalabaliklarin icinde, sorumluluklar yigilmis da olsa tepene, bin tane cozmen gereken derdin de olsa... ne olursa olsun, bir an durup kendi keyfin icin sadece, hayatinin kalitelerini sana hatirlatacak bir sey yap. Anneannem vakt-i keraat derdi. Erzurum'un kari kisi icerisinde kucucuk haline, Istanbul'un bicimlerine alisik gecmisine, kadin olmasina, hic bir seyin olmamasina ragmen insa ettigi annemin hatirladikca gozlerini dolduran ruya evi gibi, bizlere diktigi elbiseler, metrelerce ve metrelerce ordugu dantel perdeler gibi, abajur sapkalarini yeniliyisindeki gibi bir gustoyla, hayatin kalitesini attirma arzusuyla durup, gun batimina karsi bir yudum icki icebilmek gerek hayatta. Hic bir tasadan konusmadan, sadece sen kahkahalarin eslik edecegi hikayeleri hatirlayarak... Hayat devam ediyor zaten. Vakt-i keraat bittiginde devam ederiz, biraktigimiz yerden. Hicbir sey, hic kimse -- kacmiyor.

Iste Martini bu anlamda ozendigim, ozledigim anneannemi tasidi sanirim bana.

Icinde tek bir zeytin, kokusunu alacaginiz kadar vermut ve lezzetli bir cin. Ben cok dry sevmem, kimisi spray kullanirmis, vermut'un kokusu sinsin ama cin'in lezzeti gitmesin diye. Ben oyle degilim, klasik yarim olcege iki-bucuk olcek orani da fazla ama. Arasinda bir derece tam benim lezzetim. Hele iki damla da zeytinin salamurasindan kacarsa bardagima... Neden cin? Martini'yi ilk kez vodka'yla denedigim halde, o yillarin en guzel, en gozde martini kokteyli Cosmopolitan oldugu halde.. Zamanin icerisinde cin'deki lezzetleri vodka'dan daha fazla takdir ettigimi fark ettim. Vodka'yi artik sadece glace iciyorum, yuksek lezzetleri olan balik salamuralari, fumeleri ve yumurtalariyla. Vasif'in seyahat donuslerine sakladigim bir keyif oldu o. Cin oyle degil. Iyi bir Ingiliz cin'i gun batimina karsi mukemmel bir martini yudumlamak icin yeterli. Son yudumdan sonra yavas yavas tadini cikartacaginiz tek bir yesil zeytinle."

2004-12-31T13:00:00.000-08:00

"Hayatimin ilk istiridyesini bir yilbasi gecesi tattim. Aslinda yilbasi gecesi oldugunu zannettigim bir gece teyzemin evinde demeliydim. Yilbasindan baska bir sey olamazdi o gece diye dusunuyorum ama Istanbul o yillarda o kadar karanlik ve o kadar pusluydu ki.. simdi yilbasi deyince gozunuzde canlanmasini bekledigim o pariltili goruntuyle bagdasmiyor anim.

Biraz detay vereyim.

Teyzemin evi Emirgan Korusu’nun uc kapisindan en gizli olaninin acildigi sokagin uzerindeydi. Konumuna uygun bir de adi vardi sokagin, Koru Yolu Sokak. Mary Poppins’i okuduysaniz, bu tip sokak adlarindan o hikayede cok vardir, hatirlayacaksiniz. Iste, oyle bir yerdi. Emirgan bir vadiyse annem ve teyzem bu vadiye bakan iki tepenin uzerinde karsilikli oturuyorlardi o yillarda. Bizim evimizden daha cok yesil ama biraz da bogaz gorunurdu. Ayin ve gunesin dogusu cok etkileyiciydi. Teyzemin eviyse tum agaclarin ve evlerin uzerinden bogaza bakardi.

Emirgan o yillarda guzel bir mahalleydi. Cinaralti’ndaki cesmeden hala su akiyordu ve Emirgan’li hanimlar cay icmeye indiklerinde arka masalara yerlesirlerdi. Onler misafirlere ayirilirmis. Ne hos degil mi? Baliga cikanlar donerken es dost kime gonulleri dustuyse artik, torbalara koyduklari baliklari kapilarin kulplarina asar, uyaninca bulsunlar diye birakirlardi. Ve muzisyenler kendi kucuk kahvelerinde bulusur muzik konusurlardi, muzik yapip yapmadiklarini hatirlamiyorum, ama Munir Ceyhun’u, ilk okuldan ogretmenim, orada gordugumde cok etkilenmistim. Besbelli oradaki muhabbet yedi bilemediniz sekiz yaslarindaki bir kiz cocugu icin bile saygi duyulan bir muhabbetti. Rum’lar, artik yaslanmis olan Rum’lar cok yogun bir varlik gostermeseler de, Pazar gunleri kiliselerinden gelen canin sesini duyardim ve yasli yasli kadinlarin, adamlarin dikkatli adimlarda kiliseye gitmelerini seyrederdim. Cinaralti’ndaki cami ahsap kaplamasiyla hep cok hosuma giderdi. Oyle kimselerin sokaklara kadar sarkarak Cuma namazi kildigini hatirlamiyorum ama evet ezan okundugunda Cinaralti sessizlesirdi. Emirgan o yillarda bir birine hurmet gosteren insanlarin yasadigi kucuk bir kasaba gibiydi. En azindan benim hatirlamak istedigim Emirgan..

Cinaralti’nin neredeyse hep yaz ve bahar goruntuleri var anilarimda, oysa Istanbul deyince en cok camurunu hatirliyorum. Caddelerin koselerinde birikip kaldirimin hizasina kadar yukselen camuru... bir de tabi duvarlari kaplayan ve kendi agirliklarina dayanamayip siyrilan ve sokaga dogru bel veren afisleri!

Teyzemin evinden gorunen manzara da gece oldugunda, Istanbul gibi, kararir ve puslanirdi. Yilbasi gecesine ait oldugunu dusundugum anim da boyle bir geceye denk geliyor hafizamda. Sanirim enistemin Kibris’a gittigi yildi. Karartmalarin yasandigi, yasli Rum kadinlarin kimin nesi oldugunu asla anlamadigim siki milliyetci delikanlilar tarafindan yuhalandigi donem... Ne kardesimi, ne de kuzenimi hatirliyorum o gece icerisinde, ama cok normal olsa gerek. Hepimiz kucuktuk, onlar benden de kucuk. Isin tuhaf yani, yemekle ilgili tum cocukluk anilarimda yeri olan babami da hatirlamiyorum o gecede. Hatta sadece masayi, puslu ve karanlik manzarayi, bir o kadar karanlik olan salonu ve tabi teyzemi hatirliyorum.

Gozunuzde canlandi mi?

Dedigim gibi istiridyeyi ilk kez o gece tattim.

Olsam olsam sekizdim, daha buyuk degil. Teyzem buzlarin uzerine yerlestirmisti ve hepsinin de kabuklari kapaliydi. Ilk izlenimim tuhaf bir sey oldugu yonundeydi, tahmin edersiniz. Hala yaparim, bana tuhaf gelen herseye normalmis gibi davranir gormezden gelirim. Beklerim kendini tanitsin. O gece de oyle yaptigima eminim. Sanki her gun yermisim gibi, hmm deyip gecmis olmaliyim yanindan. Dolayisiyla teyzemin o kabuklari nasil actigini hatirlamiyorum, ama yarim kabugun uzerinde duran gri-bej, parlak lokmanin uzerine biraz limon damlatip az tuz ekleyerek uzatisini cok net, bir fotograf kadar net yerlestirmisim anilarimin arasina. Cok lezzetliydi."

2003-07-07T13:00:00.000-07:00

"Itiraf etmeliyim ki ayricalikli bir cocukluk gecirdim. On yas buyugum bir uvey abla ve bes yas kucugum bir erkek kardesin arasinda babamin favori cocuguydum. Annemin diyelim ki uc, ablamin bir, kardesimin hadi olsun ikibucuk fotografina karsilik, benim hepsi de babam tarafindan cekilmis ve gene babam tarafindan islenip basilmis oniki oraninda fotografim oldugunu dusunurseniz, iliskimizin boyutunu kavrarsiniz. Eger bu sayfaya sans eseri yolunuz dusmedi de, zaten bu yazilarin okuru iseniz bilirsiniz, yemekle ilgili tum anilarim babamla baslar, babamla biter. Bugun yazi yazmaya cesaretim varsa, daha ilkokuldayken babamin birgun benim mutlaka yazi yazacagimi soylemesindendir. Istanbul’da buyumus bir cok yasitim icin gecerli “burada bilmem ne vardi” cumlesi, benim icin “burada bilmem hangi lokanta vardi, babamla ofise gittigimde zorla yuruturdu beni ve burada yemek yerdik” diye sekil bulur. Yani babamla dolu dolu bir gecmisimiz oldu. Hala anlatabilecegim ve her kargasadan beraber silkinip ciktigimiz kardesimin bile ilk kez duydugunu soyleyip sasiracagi kadar ani birakti babam bana.

Annemle babam ayrildiklarinda, ki uzun ve sancili bir donemdi bu, her ikisinin de basiretlerinin baglandigini dusunuyorum, cunku bir olay digerine kapi acti ve ben onalti yasima vardigimda cocuklugum cok uzun zaman once seyredilmis bir film gibi az hareketli karelerden olusan bir zaman dilimiydi artik. Bulug caginin kulaklari sagir, gozleri kor eden sisi arasinda lezzetli gecmisi hatirlayacak halim de yoktu. Yeni bir yasam basladi sanki ve annem, bir annenin sahip olmasini beklediginiz (ve itiraf etmeliyim ki cok otesinde) kucaklayisi ile bizi kavradi ama benim ve belki de ozellikle benim bir babam yoktu artik.

Yanlis anlasilmasin, olmedi. Babam bize sirtini da donmedi, en azindan o tarihlerde. Sadece manasiz derecede can acitmis bir donemin sonunda babam ve ben artik ortak anilar yaratamaz olduk.

Babamin cektigi fotograflar, annemin evden ayrilirken aldigi az seyden biriydi. Bosanmalari sirasinda babamin donup dolasip dile getirdigi uc-dort konudan biri fotograflarin annemde kaldigi oldu. Gerci bugun, bu fotograflarin annemde olmasindan cok memnunum, anlayacaginiz gibi babamla sicak tutabildigimiz bir bagim kalmadi ve cocuklugumda babamin bana nasil bir kadraj cizdigini artik cocuk sahibi bir kadin olarak gormek, tahmin edersiniz, her yasimla beraber ayri bir idrak kazandiriyor. Bununla beraber, sukretmeliyim ki babama iliskin anilarim yalniz fotograflardan ibaret degil. Fotograflar ne de olsa saga sola dagiliyor.

Cok uzatmayacagim, asil anlatacaklarim mahrem tuttugumuz gecmisimiz degil. Sadece gecenlerde babam Sabah’in Cumartesi ekinde yazdigi bir yazida Doyuran lokantasindan bahsediyordu ki vitrinindeki ici doldurulmus koyun dahil tarzi, kokusu ve lezzeti dun kadar tanidik geldi. Sonra kizimi dusundum. O acaba hangi kokulari hatirlayacak diye, ve tuhaf bir sey fark ettim. Biz cocuklar hayatta kalabilmek gibi basit bir durtu ile dogdugumuz andan itibaren anne ve babamizi izlemeye basliyoruz. Ses tonlari, hayata yaklasis bicimleri nefes almak kadar tanidik oluyor. ‹lk dakikadan onlari idare etmenin yollarini ogreniyoruz. Biz daha net bir tavir gelistirmeden, kisilik olusturmadan cok once ana-babamizi bellemis oluyoruz. Sonra hayat basliyor. Biz cocuklar tecrubeler ediniyoruz ve kisiligimizin limitlerini duvarlara carpa carpa ogrenirken cok azini ebeveynlerimize yansitiyoruz, hatta zorlandigimiz pek cok zaman onlari idare ediyoruz ki isimize de karismasinlar. Oyle bir nokta geliyor ki, iste benim de yasgunu hediyem bu, bu yil, hic temasimiz dahi olmasa anne ve babamiz bir olay, bir cumle karsisinda neye ne dusunerek ve nasil bir yorum esliginde reaksiyon gosterirler bildigimizi fark ediyoruz, ama esasen onlar bizi bizim izin verdigimiz olcude tanimislar.

Biraz karisik oldu galiba.

Dolayisiyla galiba cocuklarimiza hediye edebilecegimiz tek bir sey var, ortak anilar. ‹yi bir insan olmak, ahlakli olmak vs zaten cocuklarin tecrubeleri sonunda kendi verdikleri kararlar. Ama ortak keyif aldigimiz an(i)lari ne kadar bol ve (mecazen) lezzetli tutabilirsek, buyuyup de farkli birer kisilik halini aldiklarinda hala paylasabilecegimiz, didismedigimiz alanlar olusturabiliriz.

Galiba.

Benim ornegimde annemin yeri apayri. O hayatimda ki tek can simidi, acil yardim cantasi ve kosulsuz koruyucu. Oysa babamla ayri yonlere savrulali uzun zaman oldu, Refika’ya hic gelmedi ve yumurta a la Kortun’u da hic tatmadi ama baksaniza insa ettigi anilar benim hem tarihim, hem mitolojim hem de kariyerim.

Bir anne ve asci olarak kizimla en rahat oldugum yer lokantalar ve mutfak. ‹sletme sahibi dostlarim bilirler, kizimla o kafe senin bu lokanta benim basbasa (kocamla yedigimden kat kat fazla) cok yemek yemisimdir. Umarim yemek uzerinden kurmaya gayret ettigim bu ikimize ait dunya ilerki yillarda, benden kopup kendi yanlis ve dogrularini duzenlemeye basladiginda benimle, beni uzun boylu idare etmesine gerek kalmadan keyifli vakit gecirmesinin alt yapisi olsun.

Iste bu kadar.

Bu ay size babamin elma ve tarcinli omletini tarif edecegim. Yuzunuzu burusturmayin. Radikal bir yaklasim gibi gelebilir yumurta ile elma ve bi’de tarcin! Ama deneyin. Eksi Sozluk recetenin sahibini “atletizm gurusu olmasinin yanisira casusluk tarihi falan gibi konularda da bilgisi oldugunu gordugum yazar(bkz: besinci kol) bide lanet bi kizi vardir. hincalla konusurlarken hincalin ne kadar yuzeysel ve birikimsiz oldugu net olarak ortaya cikar..ayrica evet ukeladir.” diye tarif ediyor. Bu tarif herkesin yorumuna acik elbette, ama bahsedilen kiz, kuskusuz, benim.

Iste huzurlarinizda elma ve tarcinli omlet. Olcu yok, umarim receteyi denemeye merakli okuruma gozlerim, burnum ve damagimin hatirladiklari uc asagi bes yukari bir yol gostersin.

Once eksi, yesil elmalari alin, tahminen dort kisilik bir omlete bir iri mcintosh yeter ve bu elmayi yikadiktan sonra, ama kabuklarini soymadan, irice bir oyun zari boyunda kuplere kesin. Bir tavayi orta hararette ates uzerine yerlestirin ve azicik isininca iki findik kadar tereyagini eritin ve elmalari sote etmek uzere tavaya atin. Az pembelesip mutfaginiz elma kokmaya basladiginda uzerine yaklasik iki-bucuk cay kasigi tarcin ekleyin ve elmalar neredeyse suyunu kaybetmis de tavaya yapisacaklarmis kadar pistiklerinde bir tabaga aktarin. Sakin tavayi yikamayin. Biraz serinlesin. Siz bu arada dort kisi icin bes yumurtayi cirpin ve bir tutam tuz ekleyin. Emin degilim babam su veya sut ekler miydi, ben eklemiyorum, siz bildiginiz gibi duzen alabilirsiniz. Tarifin burasi anilarimda bulanik. Serinlemis tavanizi yeniden atese koyun ve eger teflon kullanmiyorsaniz ceviz buyuklugunde, yok teflon iyidir diyenlerdenseniz lezzetini arzu ettiginiz kadar tereyagini tavanizda eritin ve yumurtayi kizgin yagin uzerine dokun. Omletiniz tavanin kenarlarina dogru daha hizli pisecektir, bir spatulanin yardimiyla pisen kenari omletin gobegine dogru itin ki hala sivi olan yumurta acilan boslugu doldururkan siz de omlete hacim kazandirin. Omletinizin kurumamasina dikkat ederek bir yarisina elma ve tarcin karisimini dokun ve hemen diger yariyi uzerine kapatin. Derhal tavayi ocaktan kaldirin. Omletiniz ne kadar nemli kalirsa o kadar guzel, sakin kurutmayin.

***

Sanirim iki yil onceydi bir gazetenin “babanizla yapmaktan en cok hoslandiginiz sey nedir?” sorusuna “birbirimizden bir beklentimiz olmadan bir yemek yiyebilmek” olmustu. Hayat da, neticede farkli degil mutfakta pisirilen yemekten: ne kadar basit, ne kadar alcak gonullu ama bir o kadar da "niyet" sahibi.. o kadar, lezzetli oluyor."

Afiyet olsun."